Συναδέλφισσες και συνάδελφοι,
Το πολυνομοσχέδιο του
Υπουργείου Ανάπτυξης που εισάγεται προς ψήφιση, την Πέμπτη 23-04-2026, αποτελεί
μια συνειδητή πολιτική επιλογή της κυβέρνησης που διαλύει τον χαρακτήρα της
Επιθεώρησης Εργασίας και μετατρέπει τους ελεγκτικούς μηχανισμούς από
εργαλείο προστασίας των εργαζομένων σε μηχανισμό εξυπηρέτησης της αγοράς.
Οι διατάξεις του
πολυνομοσχεδίου σε συνδυασμό με τις διατάξεις που εισήγαγε ο ν. 4512/2018,
έχουν σοβαρές επιπτώσεις στο περιεχόμενο της εργασίας των Επιθεωρητών
Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία και αίρουν τη λειτουργική ανεξαρτησία της
Επιθεώρησης Εργασίας, επιβάλλοντας εμμέσως μερική υπαγωγή της Επιθεώρησης
Ασφάλειας και Υγείας στο Υπουργείο Ανάπτυξης, φορέα που οι στρατηγικοί του
στόχοι αφορούν τη διασφάλιση των συμφερόντων των επιχειρήσεων.
Πιο συγκεκριμένα, με την
εισαγωγή Μοντέλου Ενεργειών Συμμόρφωσης (άρθρο 125) επιβάλλεται ένα
προκαθορισμένο σύστημα διαδικασιών που δημιουργεί περιορισμούς στις ενέργειες
των Επιθεωρητών/τριών μετά τον έλεγχο κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 149 του ν.
4512/2018. Στην απόφαση των Επιθεωρητών/τριών για τα πορίσματα του ελέγχου, η
ελευθερία κρίσης αντικαθίσταται από συγκεκριμένα check-lists και τυποποιημένες
κυρώσεις.
Με τα άρ. 128 και 152 του ν.
4512/2018 ανοίγει ο δρόμος για την άσκηση ελεγκτικών αρμοδιοτήτων από ιδιώτες,
μέσω των «μητρώων πιστοποιημένων ελεγκτών». Η τροποποίηση της παρ. 10 του άρ.
152 συμπεριλαμβάνει στον ορισμό του ελεγκτή (πέραν του δημόσιου υπαλλήλου της
αρμόδιας εποπτεύουσας αρχής) «κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο στο οποίο
ανατίθεται, κατά παραχώρηση αρμοδιότητας από την εποπτεύουσα αρχή ή άλλη
δημόσια αρχή, αρμοδιότητα άσκησης ελέγχων».
Η πρόβλεψη παραβιάζει ευθέως
τον πυρήνα της δημόσιας και ανεξάρτητης Επιθεώρησης Εργασίας, όπως
κατοχυρώνεται από τη Διεθνή Σύμβαση Εργασίας 81 της ΙLO, η οποία κάνει ρητή
αναφορά σε ελεγκτικό μηχανισμό στελεχωμένο από δημόσιους υπαλλήλους με
εγγυήσεις ανεξαρτησίας.
Επιπλέον, με το άρθρο 154 του
ν. 4512/2018 εισάγεται πρόβλεψη για δυνατότητες ελέγχου μόνο κατόπιν γραπτής
εντολής. Στην ουσία, η επιχείρηση δικαιούται να μάθει τι ακριβώς
αντικείμενο ή ποια εγκατάσταση ελέγχεται και να παραλαμβάνει το φύλλο ελέγχου
που αποστέλλει η Επιθεώρηση Εργασίας στους Επιθεωρητές/τιες. Όπως προβλέπεται
χαρακτηριστικά, οι Επιθεωρητές/τριες «ασκούν εποπτεία ΜΟΝΟ μετά από υπηρεσιακή,
έγγραφη ή προφορική, εντολή και ανάθεση διεξαγωγής ελέγχου» με αποτέλεσμα να
καταργείται ο αιφνιδιαστικός χαρακτήρας του ελέγχου και η ελεύθερη είσοδος των
Επιθεωρητών στους χώρους εργασίας χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση.
Στο ίδιο πνεύμα και ο ζήλος
του νομοθέτη να θεσμοθετήσει ένα περίεργο πλέγμα δικαιωμάτων των ελεγχόμενων
επιχειρήσεων που φτάνει μέχρι και τη δυνατότητα αμφισβήτησης, καταγγελίας
και εξαίρεσης του Επιθεωρητή ακόμα και κατά τη διάρκεια του ελέγχου. Οι
διατάξεις αυτές προφανώς αποσκοπούν σε συνθήκες πίεσης των Επιθεωρητών/τριών
και παρεμπόδισης του ελέγχου, αφήνοντάς τους εκτεθειμένους και αποδυναμωμένους.
Ήδη με τον ν. 4512/2018, που ψήφισε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, διατάξεις του
οποίου τροποποιεί το παρόν νομοσχέδιο, προβλεπόταν ότι συνιστάται να λαμβάνεται
υπόψη η οικονομική κατάσταση των επιχειρήσεων ως προς την επιβολή κυρώσεων και
μέτρων, ενώ προβλέπεται εξαίρεση του ελεγκτή με αίτημα της ελεγχόμενης
επιχείρησης.
Δεδομένης και της απαράδεκτης
υποστελέχωσης της Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία, η στέρηση
της θεσμικά κατοχυρωμένης αυτονομίας αποτελεί τεράστιο πλήγμα για τις
διαδικασίες ελέγχου ασφάλειας και υγείας σε μια εποχή που τα εργατικά ατυχήματα
θερίζουν τον κόσμο της δουλειάς στα εργοτάξια και στις βιομηχανίες. Το
εργατικό ατύχημα στο εργοστάσιο ΒΙΟΛΑΝΤΑ αποτυπώνει με εμφατικό τρόπο τις
συνέπειες της απορρύθμισης, της ανοχής στην εργοδοτική παραβατικότητα, της
αδιαφορίας για τη λειτουργία ελεγκτικών μηχανισμών, του αφηγήματος της
«απλούστευσης των διαδικασιών» για να διευκολυνθούν οι επενδύσεις. Πρόκειται
για στρατηγική επιλογή και αυτής και των προηγούμενων κυβερνήσεων που μεταφέρει
το ρίσκο στους εργαζόμενους και ευθύνεται για την εκτόξευση των ατυχημάτων.
Η ασφάλεια και η υγεία των
εργαζόμενων είναι πάντα συνδεδεμένες με τους όρους εργασίας, την εντατικοποίηση, την σωματική και
ψυχική εξουθένωση των εργαζόμενων, τις παραβιάσεις των εργασιακών δικαιωμάτων
και πάνε χέρι-χέρι με τη φτωχοποίηση των εργαζόμενων και τη γενικότερη επίθεση
στα συνδικαλιστικά δικαιώματα. Η νομιμοποίηση της 13ωρης εργασίας, η πλήρης
ελαστικοποίηση του ωραρίου, η περιβόητη «διευθέτηση του χρόνου εργασίας» που
χαρίζει απλήρωτες ώρες εργασίας στους εργοδότες, η κατάργηση των συμβάσεων και
η νομοθέτηση αντεργατικών νόμων υπονομεύουν εξίσου κρίσιμα την υγεία και την
ασφάλεια των εργαζομένων.
Η μετατροπή της Επιθεώρησης
Εργασίας από ανεξάρτητος μηχανισμός προστασίας των εργαζομένων σε μηχανισμό
εξυπηρέτησης της αγοράς, η απώλεια της δημόσιας φύσης των ελέγχων, της
ελεύθερης εκτίμησης των επιθεωρητών/τριών εργασίας, η διευκόλυνση καταγγελιών στο
πρόσωπό τους και όσα επιφέρει το πολυνομοσχέδιο -”έκτρωμα”, μας αφορά όλους και
όλες!
Διεκδικούμε:
Συμμετέχουμε στη στάση εργασίας τη Πέμπτη, 23-04-2026,
από τις 11:00 πμ έως λήξη του ωραρίου!
